Szczere Kocisko

  Oglądałam dziś telewizję. Dodam, że nie był to film ani serial, ani nawet „Starożytni Kosmici”, czy inne „Trudne Sprawy”. Oglądałam program, w którym ludzie opowiadali o świecie, w którym uskuteczniałaby się gospodarka zasobowa, a nie walutowa. O świecie bez pieniędzy, kredytów, kryzysów, niewolnictwa i współzawodnictwa pod względem ekonomicznym. Taki komunizm, ale bez terroru. Z telewizora mówili do mnie natchnieni idealiści, powołujący się na tradycję antycznej Grecji. Po napisach końcowych podali kilka podpunktów, co zrobić, by uczynić świat lepszym. Zamknąć konta w banku, przestać głosować, być ślepym i głuchym na mass media. Przeraziła mnie naiwność ludzi. Ja nie chcę utopii…

  Podczas oglądania w moim rodzinnym gronie zawiązała się ciekawa dyskusja. Tata, trochę zafascynowany słowami starszego pana w wielkich okularach, próbował bronić jego tez, wskazywać na metodę małych kroczków i przeniesienia ambicji ludzi na inne tory. Że gdyby każdy miał zapewniony byt i warunki, nie myślałby o zdobywaniu władzy i dóbr, tylko o samorozwoju. I właśnie na tej płaszczyźnie mógł konfrontować się z innymi. Mi i mojej mamie od razu zaczęło to śmierdzieć. Pomyślałam, że facet chyba za mało zwierząt miał okazję widzieć w swoim życiu i zapomniał, że jednym z podstawowych mechanizmów ewolucyjnych jest konkurencja. Walka o byt, o pozycję w stadzie, wreszcie o niszę ekologiczną. Nie zmienimy w sobie cechy, która łączy nas ze wszystkimi organizmami żywymi. Bo tak samo protista, grzyb, bakteria, roślina i zwierzę walczą o przetrwanie. Stosują różne techniki, przystosowują się najlepiej, jak mogą. I mam wrażenie, że jeśli kiedyś wyzbędziemy się tej walki, staniemy ponad nią, przestaniemy być częścią tego świata. Na myśl przychodzi mi książka oraz film pod tytułem „Intruz”. Pomijając to, że autorką tej opowieści jest matką „Zmierzchu”, fabuła filmowej adaptacji „Intruza”, którą widziałam, podobała mi się. Sama walczyłabym – niczym główna bohaterka – w obronie niesprawiedliwego i nierównego świata, w obronie indywidualności. Przecież wszelka utopia, stan zaspokojenia wszystkich potrzeb i brak żądz oznacza wypranie z indywidualizmu. Indywidualizm bierze się z buntu wobec jakiejś wartości. Nigdy nie zależało mi na tym, by stać się częścią gładkiej i klarownej masy. Idealnie zmielonej, uśmiechniętej i pomocnej galarety.

  Mówi się, że to rządza pieniądza, kapitalizm i wielkie korporacje są całym złem. Że przez nie zastępuje kryzys, przez nie są wojny i nierówności społeczne. Jakby wyścig szczurów był ojcem wojem, głodu i ubóstwa. Mówi się tak, zapominając o tym, że od zawsze, nawet w kulturach, które nie znają ani pojęcia pieniądza, ani czasu ilościowego, wybuchają konflikty, występują morderstwa, kradzieże, gwałty i niewolnictwo. Ale nie, upierajmy się dalej, że centrum zła wszelakiego stanowi wolny rynek! Można powoływać się na kulturę starożytną. Na Grecję, na Ateny. Można opowiadać o tym, że każdy wysoko postawiony urzędnik nie mógł czerpać korzyści ze swojej pozycji, że swoje pieniądze oddawał w ręce ludu, że sponsorował budowy aktualnie potrzebnych obiektów. Ale nie wolno zapominać, że nie robili tego z własnej, nieprzymuszonej woli – tego oczekiwano, tak w y p a d a ł o. Z biegiem czasu ludzie coraz mniej przejmowali się tym, co wypada – odbierała to sobie indywidualna natura człowieka. No, nie zapominajmy również o tym, że w takich Atenach obywatele stanowili jedynie kilka procent społeczeństwa.

  Dobrze, na razie powiedziałam o tym, dlaczego piękne bajki o gospodarce zasobowej nie mają racji bytu. Teraz czas powiedzieć, dlaczego ja o niej nie marzę. Lubię być wyróżniana, lubię być czasem z czymś lepsza, lubię być najlepsza – o ile to w ogóle możliwe. Nie, nie jestem egoistką. Lubię też pomagać, współczuję, mam sumienie i skrupuły. Ale, pewnie jak wielu ludzi – opinię o sobie kształtuję porównując się do innych. I nie, nie chodzi o to, że z zazdrością patrzę na ludzi wokół i staram się ich przewyższyć. Mówię raczej o rodzaju klucza – jak przy oznaczaniu roślin. Jesteśmy w stanie stwierdzić jakie cechy występują u danego gatunku porównując go z innym, zliczając podobieństwa i różnice między nimi. Podobnie jest ze mną. Wiem kim jestem, bo wiem kim na pewno nie jestem. Mogę być gorsza w jednej dziedzinie i nadrabiać drugą. Stwierdzenie, że wszyscy są równi i zasługują dokładnie na to samo mija się z prawdą. Żeby ktoś mógł spokojnie jeść kotleta, ktoś musi zabić świnkę. Żeby ktoś mógł żyć w czyściutkim mieście, ktoś musi dbać o jego czystość. Żeby ktoś mógł cieszyć się dobrami z przydziału, danymi mu praktycznie za nic, ktoś musi te dobra wyprodukować. To chyba największy problem, który unicestwia wszystkie utopie.

  Panie Lennon, też jestem marzycielką, ale nie wyobrażę sobie świata bez własności. Nie wszyscy są sobie braćmi…

Szczere Kocisko